Mariela Castro, haar interview over gelijkheid van vrouw en man en de beleving van sexuele geaardheid, een proces van sociale verandering

Door Aday del Sol Reyes  -  overgenomen van CubaSi  -  23 Januari 2012

http://www.elblogdemarielacastro.blogspot.com  - 

Aday: In gesprek met VS studenten stelde je: ‘de revolutie heeft niet alleen de levens van Cubanen veranderd, maar ook hun sexualiteit.’ Hoe?

Mariella: ‘De revolutie was niet alleen een vervulling van het verlangen naar nationale soevereiniteit, maar ook het begin van een langdurig proces om gerechtigheid en sociale gelijkheid te creëren. Dit raamwerk ondersteunde de discussies en dialoog tussen generaties, culturele groepen en volksklassen. Oude opvattingen over macht die gebaseerd was op uitbuiting, de erfenis van het Spaanse koloniale systeem en de VS neokoloniale  relaties  werden kritisch bevraagd.

Ongetwijfeld heeft dit proces  geleid tot een radicale verandering  in onze cultuur, in vooroordelen op het gebied van seksualiteit, in de dominantie van mannen jegens vrouwen en relaties binnen liefdesparen, in de politiek die heteroseksualiteit  bevoordeelt en andere ervaringen van liefde en erotiek in menselijke relaties uitsluit en bepaalde rechten ontzegt aan mensen die niet  beantwoorden aan verwachtingen van anderen.

Cubaanse films en andere vormen van expressie  hebben op een creatieve manier de opvattingen getoond van mensen in verschillende leeftijden. Bijvoorbeeld over het maagd zijn voor het huwelijk, over de exclusieve verantwoordelijkheid van mannen om families te onderhouden als hoofd van het gezin, over de afwijzing van interraciale relaties, mythen over menstruatie, minachting van alleenstaande moeders of alleenstaande vrouwen, de rechten van vrouwen, minachting voor homo’s, lesbiennes, transseksualiteit en biseksualiteit enzovoort.’

Aday: Is er vooruitgang is de voorgestelde wetgeving die homo paren legitimeert, hun persoonlijke en eigendomsrechten erkent en die legale verandering van sekse toestaat?

Mariela: Het ontwerp tot aanpassing van de Familiecode wordt geanalyseerd  door specialisten in het Ministerie van Justitie en deskundigen van de Bond van Juristen. Volgens wat de minister heeft gezegd tot de nationale pers is deze discussie vervat in  het legislatieve plan voor 2012. Ik verwacht ook dat de Partij een politiek tegen discriminatie op grond van seksualiteit zal formuleren en zal helpen om vooroordelen aan het licht te brengen die instemming met de wet bedreigt. Om legale identiteitverandering mogelijk te maken voor transseksuelen zonder vereiste chirurgische ingreep hebben wij bij de Federatie van Cubaanse Vrouwen een voorstel ingediend. We hebben nog geen informatie over vooruitgang van dat juridische initiatief.

Aday: Bij jouw bezoek aan Nederland schreef je op jouw twitter account: ‘In Cuba bestaat een expliciete politiek over prostitutie en onzichtbare sekseovergang. Kun je dit uitleggen?’

Mariela: Wat betreft prostitutie: de autonomie van alle personen over hun eigen lichaam dient te worden gerespecteerd als een recht. Echter, de seksuele markt is nog niet verdwenen, sociale systemen gebaseerd op patriarchale- en klasse uitbuiting tussen mensen is nog aanwezig. Sommigen van deze uitingen zijn moeilijk zichtbaar want regeringsinspanningen zijn gericht op traditionele en expliciete uitingen zoals prostitutie en mensensmokkel. Dit heeft altijd bestaan en in Latijns Amerika is dit actueel geworden vanwege het sekstoerisme, maar nu beginnen we er over te praten.

In Cuba heeft sinds 1959 de Federatie van Cubaanse Vrouwen gepoogd de problemen te bespreken van prostitutie als een vorm van uitbuiting, vooral van hen die ook nog achtergesteld werden wegens ras of sociale klasse. Meer dan 100.000 prostituees leefden toen in moeilijke en vernederende omstandigheden, die openlijk getuigd hebben hoe de revolutie hun levens in hun voordeel veranderd had en hun deelname gesteund aan het grote proces van bevrijding, dat hen een vorm van waardigheid gaf. Het werk om de prostitutie te doen verdwijnen is een zaak van nationale trots. De crisis in 1990 deed het weer opleven als een sociaal probleem met nieuwe kenmerken, speciaal verwant met internationaal toerisme en daarmee met cliënten die konden betalen en de markt voor seksuele diensten creëerden. Daarom ben ik voorstander van de Zweedse benadering om de klant te beboeten, wat effectief de uitbuiting bestrijdt.

Aday: Hoeveel operaties voor sekse aanpassing zijn er in Cuba geweest en wat zijn de criteria daarbij?

Mariela: Er zijn 15 operaties gedaan. De eerste werd in 1998 verricht door Cubaanse specialisten, maar pas in 2007 stelde het Ministerie van Publieke Gezondheid een procedure op. Een nationale commissie ontving daarvoor 175 aanvragen. Zij krijgen begeleiding overeenkomstig internationale norm. Wij verspreiden daarover informatie via de media, daarom zullen meer mensen die in deze conflictsituatie zitten en zich eerder niet bewust waren dat ze geholpen kunnen worden, hier gebruik van maken. Men gaat door een begeleidingsperiode van twee jaar, waarin zij aandacht krijgen van specialisten en een hormonale behandeling. De Commissie selecteert geschikte kandidaten    

voor de operatie en de legale verandering van identiteit. Deze procedure draagt bij tot verlichting van de ongerustheid die zij vanaf hun vroege kindsheid ervaren hebben vanwege vooroordelen en discriminatie.

Aday: Volgens jou zijn al die stappen niet genoeg om de harten van alle Cubanen te raken en homofobie  eens en vooral in ons land uit te bannen. Wat is de weg daartoe?

Mariela: De eerste stap  gezet door de Federatie van Cubaanse Vrouwen was het oprichten  in 1972 van een Nationale Werkgroep voor Seksuele opvoeding. Zij begonnen ook een publieke discussie  over deze zaak. Ik wijs op het boek ‘El hombre y la mujer en la intimidad (man en vrouw in hun itimiteit)’ in 1979 door Sigfried Schnabel; voor het eerst in Cuba werde een wetenschappelijk argument gebruikt waarom homoseksualiteit geen ziekte is. Veel homo’s hebben mij verzekert hoe welkom deze boodschap was, gezien het stigma dat de gemeenschap hen oplegde.. Toe in 2007 onze inspanningen niet voldoende bleken, pikten wij het initiatief op van de Franse activist Georges Tin om op 17 mei de internationale dag tegen homofobie te vieren. Na deze ervaring begonnen we in 2008 te werken aan een opvoedingsstrategie, waarmee we aandrongen op respect  voor vrije en verantwoorde seksuele oriëntatie en geslachtidentiteit. Deze activiteiten ondervonden de steun van veel staatsinstellingen en burgerlijke organisaties, inclusief de Partij met het Ideologische Departement van het Cubaanse Centrale Comité; in het bijzonder werden heteroseksuelen gevraagd om actief in de campagne deel te nemen.

Wij kozen voor een strategie van opvoeding, omdat we spreken over een proces van diepgaande culturele transformatie: het wegnemen van vooroordelen die historisch in mensen dominant aanwezig zijn, in hun seksualiteit, in hun eigen lijven. Het veranderen van zo’n sociaal bewustzijn is complex en langdurig, maar de politieke wil moet aanwezig zijn. Zoniet dan reproduceren we een manier van denken die ontwikkeld was in de uitbuitende gemeenschap die ons voorging, voordat de revolutie een feit was.

            (Uit het interview verslag in CubaSi)